Voetbalstadions zijn de afgelopen jaren aantoonbaar veiliger geworden. Toch blijft agressie tegen stewards, supportersgeweld en grensoverschrijdend gedrag een actueel veiligheidsvraagstuk binnen het betaald voetbal.
Stewards krijgen nog regelmatig te maken met verbaal agressief gedrag, bedreigingen, vuurwerkincidenten en spanningen tussen supportersgroepen. Juist zij bevinden zich in de frontlinie van de stadionveiligheid. Zij zijn vaak als eerste aanwezig wanneer spanningen ontstaan en spelen een cruciale rol bij het voorkomen van escalaties.
Binnen het betaald voetbal is de afgelopen jaren fors geïnvesteerd in professionalisering van veiligheidsbeleid en veiligheidsfuncties. Tegelijkertijd blijft de scholing van stewards in veel gevallen relatief beperkt. Dat roept de vraag op of de huidige stewardopleiding nog voldoende aansluit bij de praktijk waarmee stewards tegenwoordig worden geconfronteerd.
Incidenten rondom betaald voetbal nemen af, maar agressie blijft aanwezig
De aandacht voor voetbalveiligheid lijkt effect te hebben. Het aantal geregistreerde incidenten in en rondom betaald voetbalwedstrijden daalde van 764 incidenten in seizoen 2018-2019 naar 363 incidenten in seizoen 2024-2025. Bron: KNVB Dashboard Veiligheid Betaald Voetbal
Ook het aantal stadionverboden laat al langere tijd een dalende trend zien.
Hoewel meerdere factoren hierbij een rol spelen, laat deze ontwikkeling zien dat structurele aandacht voor veiligheid daadwerkelijk effect kan hebben. Tegelijkertijd betekent een daling van het aantal incidenten niet automatisch dat de risico’s voor stewards zijn verdwenen. Juist tijdens risicowedstrijden, toegangscontroles en incidenten rondom supportersgroepen blijven zij regelmatig geconfronteerd worden met agressie en weerstand.
Professionalisering van sociale veiligheid binnen het betaald voetbal
Om voetbalwedstrijden veilig en verantwoord te laten verlopen, zijn betaald voetbalorganisaties verplicht om verschillende veiligheidsfuncties ingericht te hebben.
Binnen het betaald voetbal en de top van het amateurvoetbal gaat het onder andere om:
- Veiligheidscoördinator (VC)
- Supporterscoördinator (SLO)
- MindervalidenCoördinator (MC)
De afdeling Veiligheidszaken van de KNVB controleert samen met veiligheidscoaches of clubs voldoen aan de geldende veiligheidsafspraken, processen en randvoorwaarden.
Sinds seizoen 2019-2020 zijn Veiligheidscoördinatoren verplicht een specifieke KNVB-opleiding te volgen. Ook de opleiding voor Supporterscoördinatoren bestaat pas sinds 2024.
Voor veiligheidscoördinatoren vormt de kwaliteit van de stewardorganisatie een belangrijk onderdeel van het totale veiligheidsbeleid. Juist de stewardorganisatie staat tijdens wedstrijden voortdurend in contact met supporters en speelt daarmee een belangrijke rol in het vroegtijdig signaleren van risico’s.
De Veiligheidscoördinator en de stewardorganisatie
De Veiligheidscoördinator (VC) is binnen de club eindverantwoordelijk voor de organisatie van veiligheid rondom wedstrijden. Internationaal staat deze functie bekend als de Safety & Security Officer.
De VC werkt nauw samen met de Supporterscoördinator (SLO), internationaal aangeduid als Supporter Liaison Officer. Bron: UEFA – Supporter Liaison Officer Programme. De SLO onderhoudt contacten met supportersverenigingen en andere stakeholders en speelt een belangrijke rol in supportersbeleid en communicatie.
Daarnaast valt ook de stewardorganisatie onder verantwoordelijkheid van de Veiligheidscoördinator. De (hoofd)stewards die tijdens wedstrijden worden ingezet, moeten beschikken over een KNVB-goedgekeurde opleiding en een officieel stewardcertificaat.
De cruciale rol van stewards tijdens voetbalwedstrijden
Stewards vormen tijdens wedstrijddagen de grootste groep medewerkers die direct betrokken is bij veiligheid in en rondom het stadion.
Hun werkzaamheden bestaan grofweg uit drie onderdelen:
1. Controleren en toezichthouden
Stewards controleren tribunes en ruimtes, controleren toegangsbewijzen en voeren veiligheidscontroles uit bij binnenkomst. Denk hierbij aan fouilleringen op vuurwerk, wapens, alcohol en drugs.
2. Service en gastheerschap
Stewards beantwoorden vragen van supporters, wijzen bezoekers de weg, ondersteunen specifieke doelgroepen en dragen bij aan een gastvrije sfeer binnen het stadion.
3. Signaleren en aanspreken
Stewards signaleren regelovertredingen en risicovolle situaties, spreken supporters aan op gedrag en treden waar nodig de-escalerend op.
Juist deze combinatie van toezicht, gastvrijheid en veiligheid maakt het werk van stewards complexer dan vaak wordt gedacht.
Waarom agressie tegen stewards een veiligheidsrisico vormt
Stewards bevinden zich letterlijk tussen de supporters. Zij zijn vaak als eerste aanwezig wanneer spanningen ontstaan of emoties oplopen.
Hierdoor worden zij regelmatig geconfronteerd met:
- verbaal agressief gedrag
- bedreigingen
- intimidatie
- fysieke confrontaties
- groepsdruk vanuit supportersgroepen
Agressie tegen stewards raakt niet alleen de medewerker zelf, maar heeft directe gevolgen voor de stadionveiligheid.
Wanneer stewards onvoldoende zijn voorbereid op agressie of escalaties, neemt het risico toe dat situaties uit de hand lopen en moeten worden overgenomen door beveiliging of politie. Een professionele stewardorganisatie draagt daarom direct bij aan het voorkomen van escalaties, supportersgeweld en veiligheidsincidenten.
Praktijkvoorbeeld: wanneer communicatie escalatie voorkomt
Tijdens een risicowedstrijd weigert een supporter zich te laten fouilleren bij een toegangspoort. Omstanders mengen zich in de discussie en de spanning loopt snel op.
In dergelijke situaties maken communicatieve vaardigheden vaak het verschil. Een steward die spanningen vroegtijdig herkent, duidelijk communiceert en de-escalerend optreedt, kan voorkomen dat een relatief klein incident uitgroeit tot een veiligheidsprobleem waarbij beveiliging of politie moet worden ingezet.
Juist dit soort situaties laat zien waarom moderne stadionveiligheid veel verder gaat dan toezicht houden alleen.
Toenemende complexiteit en agressie in stadions
Door maatschappelijke ontwikkelingen, veranderingen binnen supporterscultuur en toenemende spanningen rondom wedstrijden krijgen stewards steeds vaker te maken met:
- vuurwerk en verboden middelen
- verbaal agressief gedrag
- bedreigingen
- duwen, trekken of spugen
- confrontaties tussen supportersgroepen
- escalaties rondom toegangscontroles
- supportersgeweld tijdens hoogrisicowedstrijden
Van stewards wordt verwacht dat zij professioneel blijven handelen, spanningen vroegtijdig herkennen en escalaties zoveel mogelijk voorkomen. Dat vraagt niet alleen om praktische vaardigheden, maar ook om sterke communicatieve en de-escalerende vaardigheden.
Is de huidige stewardopleiding voldoende voor agressie en veiligheidsrisico’s in het betaald voetbal?
Stewards volgen in Nederland een KNVB-gecertificeerde opleiding. De duur van deze opleiding bedraagt doorgaans drie dagdelen, waarvan een deel online wordt aangeboden.
In vergelijking met andere landen is dat beperkt.
Volgens de Sports Grounds Safety Authority (SGSA) gelden in Engeland aanzienlijk uitgebreidere opleidingseisen voor stewards binnen het betaald voetbal. Daar maakt het verplichte Level 2 Certificate in Spectator Safety onderdeel uit van een veel uitgebreider kwalificatiesysteem. De totale kwalificatietijd loopt daar op tot ongeveer 240 tot 260 uur. Bron: Sports Grounds Safety Authority (SGSA) – Spectator Safety Qualifications
Dat verschil laat zien hoe serieus de rol van stewards internationaal steeds vaker wordt benaderd: niet uitsluitend als toezichthouder, maar als veiligheidspartner binnen een complexe publieksomgeving.
Vaardigheden die voor voetbalstewards steeds belangrijker worden
De praktijk vraagt om aanvullende vaardigheden die binnen de huidige basisopleiding beperkt aan bod komen. Denk hierbij aan:
- professioneel fouilleren
- omgaan met weerstand tijdens controles
- situational awareness
- vroegsignalering van spanningen
- verbale conflicthantering
- de-escalerend communiceren
- persoonlijke veiligheid
- samenwerken onder druk
- omgaan met agressie en groepsdynamiek
Juist in de eerste fase van spanningsopbouw kunnen goed getrainde stewards het verschil maken tussen een beheersbare situatie en een escalatie.
Wat aanvullende scholing voetbalclubs oplevert
Extra scholing levert voordelen op voor stewards, clubs, supporters én veiligheidscoördinatoren.
Aanvullende training kan bijdragen aan:
- betere veiligheidscontroles
- eerder signaleren van risico’s
- effectievere opvolging van incidenten
- betere samenwerking met politie en hulpdiensten
- sneller de-escalerend optreden
- meer aandacht voor persoonlijke veiligheid
- minder noodzaak tot opschaling
- een veiliger en gastvrijer stadionklimaat
Daarmee raakt aanvullende scholing niet alleen veiligheid, maar ook supportersbeleving, professionaliteit en de maatschappelijke uitstraling van clubs.
Professionalisering van stewards als logische volgende stap
De afgelopen jaren heeft het betaald voetbal belangrijke stappen gezet in de professionalisering van veiligheidsbeleid. De invoering van gespecialiseerde functies zoals Veiligheidscoördinatoren en Supporterscoördinatoren heeft hier zichtbaar aan bijgedragen.
De verdere professionalisering van stewards lijkt daarmee een logische volgende stap binnen de ontwikkeling van voetbalveiligheid in Nederland.
Juist zij staan tijdens wedstrijddagen in de frontlinie van veiligheid, gastvrijheid en de-escalatie. Goed getrainde stewards kunnen escalaties helpen voorkomen, risicovolle situaties sneller herkennen en bijdragen aan een veiliger stadion voor iedereen.
Daarnaast kan verdere professionalisering bijdragen aan minder inzet van politie en beveiliging, een positievere supporterscultuur en een veiliger voetbalklimaat.
Veelgestelde vragen over agressie tegen stewards
Een steward zorgt voor toezicht, veiligheid, serviceverlening en het voorkomen van escalaties tijdens voetbalwedstrijden. Stewards controleren toegangsbewijzen en tribunes, voeren veiligheidscontroles uit, beantwoorden vragen van supporters en treden de-escalerend op bij spanningen.
Stewards in Nederland volgen een KNVB-gecertificeerde opleiding van doorgaans drie dagdelen, waarvan een deel online. Na afronding ontvangen zij een officieel stewardcertificaat. In vergelijking met landen zoals Engeland, waar de totale kwalificatietijd oploopt tot 240 tot 260 uur, is de Nederlandse basisopleiding relatief beperkt.
Stewards krijgen steeds vaker te maken met agressie, verbaal geweld, vuurwerkincidenten, supportersgeweld en complexe veiligheidssituaties in en rondom stadions. De huidige basisopleiding biedt onvoldoende voorbereiding op deze toenemende complexiteit. Aanvullende training vergroot hun vermogen om escalaties te voorkomen, risico’s vroeg te signaleren en professioneel op te treden in moeilijke situaties.
Belangrijke vaardigheden voor stewards zijn onder andere: de-escalerend communiceren, situational awareness, verbale conflicthantering, professioneel fouilleren, omgaan met agressie en groepsdynamiek, vroegsignalering van spanningen, persoonlijke veiligheid en samenwerken onder druk.
Het aantal geregistreerde incidenten rondom betaald voetbalwedstrijden daalde van 764 incidenten in seizoen 2018-2019 naar 363 incidenten in seizoen 2024-2025, volgens het KNVB Dashboard Veiligheid Betaald Voetbal. Ondanks deze daling blijven stewards tijdens risicowedstrijden en toegangscontroles regelmatig geconfronteerd worden met agressie en weerstand.
De Veiligheidscoördinator (VC) is binnen de club eindverantwoordelijk voor de stewardorganisatie en de bredere veiligheidsorganisatie rondom wedstrijden. De VC werkt nauw samen met de Supporterscoördinator (SLO). Sinds seizoen 2019-2020 zijn Veiligheidscoördinatoren bij betaald voetbalorganisaties verplicht een specifieke KNVB-opleiding te volgen.
Meer weten?
Wilt u weten hoe uw stewardorganisatie beter voorbereid kan zijn op agressie, supportersgeweld en risicovolle situaties?
REACT Advies & Training verzorgt praktijkgerichte trainingen voor betaald voetbalorganisaties op het gebied van:
- agressiehantering
- de-escalerend optreden
- professioneel fouilleren
- situational awareness
- omgaan met supportersgeweld
- veiligheid rondom hoogrisicowedstrijden
Neem contact met ons op voor een vrijblijvend gesprek over de mogelijkheden binnen uw organisatie.